Sty 172014
 

Arkady Adam Fiedler to jeden z najbardziej znanych polskich podróżników. Urodził się w Poznaniu (28 listopada 1894 roku), zmarł w Puszczykowie (7 marca 1985 roku). Był synem poznańskiego wydawcy Antoniego Fiedlera.

Uczył się w gimnazjum Bergera w Poznaniu. Na Uniwersytecie Jagiellońskim studiował filozofię oraz nauki przyrodnicze. Dalszą edukację kontynuował na Uniwersytecie w Poznaniu. Musiał jednak przerwać studia ze względu na wybuch I wojny światowej.

Wyprawy:

Osobą odpowiedzialną za to, że Arkady rozpoczął przygodę z podróżowaniem, był jego ojciec Antoni. Józef Ratajczak w swojej pozycji Gdy Warta wpadła do Ukajali. Szkice o Arkadym Fiedlerze (Poznań 1994) o Antonim Fiedlerze pisze między innymi:

W życiu i twórczości Arkadego Fiedlera wszystko zaczyna się od ojca. Ojciec stanowi najczystsze źródło późniejszych doświadczeń. Wyznacza zakres życiowych aspiracji. Stoi u początków każdej drogi. Jest przewodnikiem i mistrzem, doradcą i opiekunem, stałym punktem odwołania i oparcia.

Pierwszą wyprawę Arkady Fiedler odbył w roku 1927. Jego celem była wówczas południowa Brazylia. Wyprawa była tak obfita, że początkujący globtroter przywiózł z niej liczne zbiory botaniczne oraz zoologiczne. Zdecydował się przekazać je Muzeum Przyrodniczemu mieszącemu się w Poznaniu. Sześć lat później (1933) sprzyjające okoliczności umożliwiają mu spełnienie największego marzenia – zdobycia Amazonii. II wojna światowa zmusiła wędrowca do opuszczenia Tahiti. W 1940 roku znalazł się w Wielkiej Brytanii (dotarł do niej przez Francję). Poznał tam grupę polskich lotników walczących w bitwie o Anglię. Wydarzenia, których był świadkiem pozwoliły napisać książkę, która mimo okupowanej Polski stała się głośna – Dywizjon 303. Ostatnią podróż w życiu odbył w roku 1981, wyruszając do Afryki Zachodniej. Przez pięćdziesiąt cztery lata wędrowania był między innymi: w Kanadzie, na Madagaskarze, w Peru, Brazylii, Nigerii, ZSRR, Meksyku, Indochinach, Francji i USA.

Twórczość podróżnika:

Fiedler nie od razu publikował relacje z podróży. Początków jego drogi literackiej należy upatrywać się w tworzeniu poezji. Cykl wierszy Czerwone światło ogniska był debiutem na łamach poznańskiego dwutygodnika Zdrój. Miało to miejsce w roku 1917. Z kolei trzy pierwsze pozycje dotyczące podróżowania Przez wiry i porohy Dniestru z 1926 roku, Bichos, moi brazylijscy przyjaciele z 1931 roku oraz Wśród Indian Koroadów z 1932 roku, nie przyniosły podróżnikowi większej sławy. Można powiedzieć, że w środowisku literackim, przeszły one bez większego echa i szansy na sukces. Zarzucano autorowi zbyt dużo amatorszczyzny w zdawaniu relacji zamieszczonych w tych pozycjach. Ignacy Fik twierdził, że cała postać Arkadego Fiedlera nie jest „właściwą literaturą”.

Pierwszym mecenasem jego twórczości był poeta Kazimierz Wierzyński. To on, czytając nadsyłane korespondencje znad Ukajali dostrzegł atrakcyjność tekstów Fiedlera. Wierzyński pracował wówczas w Gazecie Polskiej i na łamach tego magazynu począł promować młodego reportera. Dzięki tej współpracy, powstały dwa istotne dzieła w dorobku Fiedlera – Ryby śpiewają w Ukajali (1935) oraz Kanada pachnąca żywicą (1936). Te dwie pozycje wydane w ciągu jednego roku, postawiły reportera w innym świetle. Odtąd zaczął być pisarzem kilku pokoleń. Pierwsze z nich zrodziło się w drugiej połowie lat trzydziestych. W 1936 roku Arkady Fiedler otrzymał Srebrny Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury. Następne pokolenie przeszło przez szkołę Fiedlerowskiego reportażu w okresie wojny (dzięki podziemnym wydaniom jego książek) i w pierwszych latach powojennych (1945-1949). Pisarz ukazał teraz swoim dawnym i nowym czytelnikom zupełnie inną twarz: wojennego korespondenta, umiejącego przekazywać żywe, barwne sprawozdania z placu boju. Jego dwie książki „Dywizjon 303” oraz „Dziękuję ci, kapitanie” mogły doprawdy krzepić serca, przyniosły przy tym świeży powiew z innego świata, nowy obraz bohaterstwa polskiego żołnierza, brawury połączonej z doświadczeniem.

Przez pięćdziesiąt cztery lata podróżowania Fiedler odbył blisko trzydzieści wypraw. Zaowocowały one wydaniem ponad trzydziestu książek, które zostały przetłumaczone na dwadzieścia trzy języki. Ich nakład przekroczył dziesięć milionów egzemplarzy.

Ciekawostki:

Podróżnik był laureatem licznych nagród. W tym dorobku Fiedler zdobył między innymi: Nagrodę Literacką miasta Poznania i Srebrnego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury (1936), Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za literaturę podróżniczą (1963), Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1974), Nagrodę Państwową I stopnia za całokształt twórczości (1978). Prócz tego został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1964), Orderem Sztandaru Pracy I Klasy (1974) oraz Orderem Budowniczych Polski Ludowej (1979).

W trakcie jednego z pobytów w Kanadzie, przeznaczył tysiąc egzemplarzy książek na odbudowę Zamku Królewskiego w Warszawie.

21 grudnia 1973 roku za namową czytelników i najbliższej rodziny, Arkady Fiedler otworzył w swoim domu Muzeum-Pracownię Literacką Arkadego Fiedlera.

Mariusz Majta

Zdjęcie: www.polskieradio.pl

Share Button

WIĘCEJ DLA CIEBIE